Yerel taşla çağdaş konut: Mardin'den notlar

Mardin'deki Taş Avlu Konutları, ofisimizin yerel malzeme ve iklime duyarlı tasarım konusundaki en kapsamlı deneyimlerinden biri oldu. Bu yazıda, projeden öğrendiklerimizi dört başlıkta paylaşıyoruz.

1. Taş ustalığı bir mühendislik bilgisidir

Mardin'in taş ustaları, taşı yalnızca işlemiyor; onu iklimin ve depremin gereklerine göre yerleştiriyor. Duvarlardaki taşların yönü, derz kalınlığı ve ördüğü açılar, yüzyıllardır biriken ampirik bilginin ürünü. Projeye başlarken ustalarla yaptığımız ilk atölyede, detayları kâğıt üzerinde çözmek yerine 1:1 örnek duvarlar ördük. Beş farklı duvar örneği içinden kaçının yapısal ve estetik beklentiyi karşıladığını birlikte seçtik.

2. Avlu bir iklim cihazıdır

Geleneksel avlu, yazın gündüz serin hava rezervi, geceleri ise sıcak havanın çıkışını sağlayan bir termal yapıdır. 12 avlunun her biri farklı oranlarda tasarlandı; yükseklik-genişlik oranı ve gölge alanları saatlik güneş simülasyonlarıyla test edildi. Sonuçta avlulu daireler, yaz sıcağında mekanik soğutmaya ihtiyacı yarıya indirdi.

3. Kalın duvarın değeri

60 santimetrelik taş duvarlar, gün içinde ısıyı emiyor ve geceye aktararak iç mekân sıcaklığındaki dalgalanmayı azaltıyor. Duvarın termal kütlesi sayesinde dış hava 42 dereceye çıktığında bile iç mekân sıcaklığı 28 derecenin altında kalıyor. Kış aylarında aynı kütle ısıyı tutuyor; ısıtma enerjisi yönetmelik gereksiniminin yüzde 30 altında.

4. Yerel emek, yerel ekonomi

Yapımda çalışan 340 usta ve işçinin 310'u Mardinliydi. Taşın 25 kilometre yarıçapındaki ocaklardan gelmesi hem nakliye karbonunu azalttı hem de yerel ekonomiye katkı sağladı. Proje bitiminde ustalardan sekizi, kendi taş işleme ve restorasyon ortaklığını kurdu.

Çağdaş konut için dersler

Bu proje bize, “yerel” olanın nostalji olmadığını gösterdi: yerel malzeme ve yöntem, doğru kurgulandığında çağdaş performans standartlarını da aşabilir. Toplu konutta 36 daireyi on iki avluya yerleştirmek, kat alanı verimini yüzde 7 düşürdü; ancak kullanıcı memnuniyeti ankette yüzde 93 çıktı.

Projenin ayrıntıları ve fotoğrafları için Taş Avlu Konutları sayfasına göz atabilirsiniz.

Maliyet ve süreç

Taş Avlu Konutları'nın metrekare maliyeti, aynı bölgedeki betonarme sıvalı konutlardan yaklaşık yüzde 9 yüksek çıktı; ancak işletme enerjisi tasarrufu ve bakım gideri farkıyla fark 11 yılda kapanıyor. Taş işçiliği, projeyi 4 ay uzattı. Bu süre uzaması bilinçli bir karardı: ustaların acele ettirilmediği bir şantiye, daha iyi bir yapı üretiyor.

Proje bittikten sonra ofis, ustalarla yaptığı 1:1 örnek duvar atölyesini bir mimarlık okulunda öğrencilere de sundu; 120 öğrenci taş duvar örme tekniğini ustalardan öğrendi.